به بهانه کنسرت گروه هم آوایان به سرپرستی حسین علیزاده

حسین علیزاده ٬ هنرمندی که درجا نمیزند

این روزها حال و هوای کنسرتهای موسیقی بسیار گرم است ، هنرمندان نامدار موسیقی پاپ و اصیل در نقاط مختلف کشور و عمدتا در تهران مشغول اجرای کنسرت و پیش فروش بلیطهای خود هستند و گاها به دلیل استقبال بسیار زیاد طرفداران ، این کنسرت ها مجددا تمدید و اجرا میگردند . شهرام ناظری ، سالار عقیلی ، علیرضا قربانی و بسیاری دیگر از هنرمندان مطرح موسیقی در سالنهای مختلف پایتخت و سایر شهرهای کشوراجراهای خود را پیش فروش یا تمدید کرده اند ، اما از همه آنها مهمتر که با استقبال کم نظیری نیز مواجه شده است و نگاه بسیاری از منتقدان و کارشناسان امر را بخود جلب نموده ، کنسرت حسین علیزاده و گروه هم آوایان است که پس از گذشت حدود شش سال از آخرین اجرای این گروه در داخل کشور این همنشینی مجددا با ترکیبی نو محقق گردیده تا شاید شوری انگیزد برای خلق سرودی دیگر از جنس گل و به لطافت نسیم صبحگاهی ...

ذکر این نکته ضروریست که مهمترین شاخصه حسین علیزاده نوآوری و پویایی در موسیقی ایرانیست ، اوهیچگاه درجا زدن و ایستادن در یک جا را نمیتواند بپذیرد ، موسیقی وی همواره موسیقی متفاوت است . علاقه مندانش میدانند آثار و یا کنسرتهای  وی نوایی متفاوت را در موسیقی به همراه دارد  ، گوش آنها دیگر به شنیدن صدای تکراری عادت ندارد ، چرا که حتی موسیقی فیلمهایش نیز متفاوت است ، علامندان حسین علیزاده عاشقان فیلمهایی هستند که او آهنگسازش است ، این علاقه مندی تنها به دلیل آن نیست که او یک موسیقی زیبا ، جذاب ، خارق العاده ، سرشار از تکنیک و متفاوت ارائه میدهد ، شخصیت خود او نیز همانند موسیقی اش متفاوت است ، نگاه حرفه ای اش به هنر ، گزیده کاری و بسیاری خصائص دیگر از وی به عنوان یک هنرمند تمام عیار ساخته است هنرمندی که همواره نگاهی فراتر از سایر همکارانش به مقوله هنر داشته است و همین امر باعث گردیده است تا وی لقب تنها ایرانی را بگیرد که نامزد دریافت سه جایزه گرمی شده است .

این بار نیز در تاریخ یازدهم و دوازدهم مهر ماه آقای متقاوت موسیقی ایران به همراه گروه هم آوایان به روی صحنه خواهند رفت همانطور که انتظار میرود ، این حضور با سایر اجراهای حسین علیزاده نیز تفاوت بسیاری خواهد داشت جدای از تیم یازده نفره بسیار قوی نوازنده گان  ، چهار خواننده نیز گروه را همراهی میکنند خوانندگانی که با علم به جوانی شان توشه های بسیاری از تجربه همکاری با بزرگان را اندوخته اند و این بار در قالب گروهی با عنوان هم آوایان بر روی صحنه خواهند رفت ،پوریا اخواص و محمد معتمدی ، دوخواننده جوان ، خوش صدا و با تکنیکی هستند که راحله برزگری و صبا حسینی آنها را با هم آوائی های خود همراه خواهند نمود . در این میان پوریا اخواص و راحله برزگری از اعضای به جامانده از کنسرت سال 86 این گروه هستند و افسانه رثایی جای خود رابه  صبا حسینی داده است .

مقایسه تغییرات ، در ترکیب سازبندی و اعضای گروه میتواند نوید بخش اجرایی نو باشد ، اینبار محمد رضا ابراهیمی نوازنده عود جای خود را به نگار بوبان هنرمند تحصیلکرده موسیقی داده است که نو آوری های بسیاری در زمینه عود نوازی ، ابداع و عرضه کرده است آلبوم پیاپی اثری زیبا ازوست که در سال 86 منتشر گردید ؛ علی بوستان اما در این گروه یکی از اعضای ثابت است ، فردی که تبحر بالایی در نواختن سه تار و شور انگیز داشته و خود از شاگردان حسین علیزاده نیز هم هست ؛ لازم به ذکر است او یکی از برترین گرافیست های حال حاضر در کشور و عضو انجمن تبلیغات بین المللی  بوده و از سال 1368 نیز طراحی کاور آلبومهای استاد علیزاده را بر عهده دارد .در کنسرت گذشته هم آوایان نوازندگی سه تار بر عهده وی بوده است و در این کنسرت نیز علاوه بر سه تار شور انگیز را نیز نوازش خواهد نمود

اما آنانکه با حسین علیزاده آشنایی بیشتری دارند قطعا نام فرزندان وی نیما و صبا را نیز شنیده اند ؛ نیما نوازنده رباب و صبا نیز نوازنده کمانچه هستند که در کنسرت سال 86 هم آوایان به هنرنمایی پرداخته واکنون نامی از آنان در میان اسامی نوازندگان کنسرت مهرماه ایشان دیده نمیشود ؛ این بارسینا جهان آبادی تکیه بر جای صبا نهاده و رباب نیز از میان سازهای گروه حذف گردیده است ، البته جای نگار خارکن نیز که پس از کنسرت سال 86 هم آوایان در مقام نوازشگر کمانچه در گروه حضور داشت و پس از تشکیل گروه شهناز در کنار استاد شجریان ساز صراحی را در کنسرتها نواخت خالیست .

مجید خلج نیز که با هنرنمایی مثال زدنی اش در کنسرت سال 86 در هر دو بخش بداهه نوازی و گروه نوازی تشویق حاضران در سالن را بارها برانگیخت و با زنگ سر انگشتی که به نوعی میتوان آن را پس از تنبک تخصصی ترین سازش بر شمرد هنر خود را به رخ علاقه مندانش کشید در این کنسرت جای خود را با پژمان حدادی عوض کرده است ، بهنام سامانی نیز عضو جدید این گروه است که حدادی را با هنر خود همراهی خواهد نمود این دوهنرمند قبلا نیز در گروه دوستی که با آواز استاد شهرام ناظری کنسرت هایی را در داخل و خارج از کشور برگزار نمود در همنشین حسین علیزاده بوده اند ؛  قطعا دو نوازی این دو کوبه ای نواز نامدار که هر یک از آنها دستی نیز در صنعت ساخت سازهای کوبه ای داشته اند میتواند یکی از بخشهای جالب این کنسرت باشد.  

نقطه متمایز دیگر این برنامه با کنسرت شش سال گذشته حضورجداگانه نوازنده قیچک در گروه است ؛ که میتواند جایگزین مناسبی برای کمانچه آلتو در کنسرتها مطرح گردد . نوازندگی این ساز در دوره های گذشته بر عهده خواننده این گروه پوریا اخواص بوده است که اگر چند آوازش بیش از نوازنده گی اش شهرت یافته اما ، تبحر وی در نوازندگی کم از آوازش نیست . محمد انشایی وظیفه نوازندگی ساز قیچک را بر عهده دارد . این تفکیک باعث میگردد تا تمرکز خواننده جوان این گروه بر روی آواز بیش از پیش گشته و کیفیت ارائه آن نیز بالاتر رود ؛ اگر چند اخواص جوان در طی مدتی که در هم آوایان هر دو وظیفه خوانندگی و نوازندگی را بر عهده داشته است به خوبی از عهده انجام هر دو وظیفه بر آمده است ، شاید حضور وی به عنوان یکی از قدیمی ترین اعضای گروه گواه سخنان راقم این سطور باشد .

نکته قابل ذکر دیگر اضافه شدن قانون به ترکیب ساز بندی گروه است که گویا جانشین رباب گشته است ,پریچهر خواجه که خود در دوره ای نیز ازتعلیمات حسین علیزاده بهره برده و در کارنامه هنری اش اجرای آلبوم گل نوش را ثبت نموده ، در این کنسرت به رامشگری خواهد پرداخت .

همانطور که در سطور بالا ترکیب اعضای گروه و سازبندی کنسرت 92 با سال 86 مقایسه گردید میتوان به این نکته اذعان نمود که حسین علیزاده در انتخاب اعضای هم آوایان 92  دقت و ظرافت بیشتری نسبت به 86 بخرج داده و حتی با تغییر ساز بندی گروه تنوع بیشتری نسبت به ادوار گذشته اعمال نموده است . همچنین استفاده از خواننده گانی که با وجود جوانی ، استعداد بالایی در آواز داشته و ثابت نموده اند که جزو بهترین هنرمندان آواز حال حاضر در کشور هستند نوید آن را خواهد داد که مرد متفاوت موسیقی ایران زمین این بار نیز متفاوت تر از قبل ظاهر شده و نظر کارشناسان را مجددا به سمت خود جلب نماید .

در میان چهار خواننده ای که برای این برنامه انتخاب گشته اند میتوان از محمد معتمدی به عنوان فعالترین و نام آورترین آنها نام برد ؛ خواننده ای که از سال گذشته تاکنون  آثاری در خور و تحسین بر انگیز همچون گاهی سه گاهی را اجرا نمود  ، اگر چند برخی از اجراهای وی نیز مورد نقد اهل فن قرار گرفته  اما حضور فعال وی در عرصه موسیقی از او نامی نامدار ساخته است . سابقه همکاری و فعالیت وی با هنرمندانی چون محمدرضا لطفی ، مجید درخشانی و فرهاد فخرالدینی و همچنین اجرای کنسرتها و برنامه های متعدد از وی درعین جوانی خواننده ای متبحر ببار آورده است .

پوریا اخواص نیزاگرچند نسبت به معتمدی از شهرت بالایی برخوردار نبوده و شاید آنچنان که لایق اش بوده است نتوانسته در میان علاقمندان نام و نشانی هم وزن هنرش دست و پا کند اما از تکنیکهای قوی آواز برخورداربوده و تحریر های خاص خودش را دارد .موسیقی ایرانی سالهاست از وجود صدایی با تونالیته صدای اخواص بی بهره است ، قطعا حضورپر رنگ تر وی در عرصه موسیقی میتواند در آینده این خلاء را پر کند .  بهره گیری از محضر استاد بزرگی چون مرحوم  رضوی سروستانی  و همچنین اجرای کنسرت و همنشینی با بزرگانی چون استاد حسین علیزاده ، مجید درخشانی ، جواد بطحایی اورا در آواز ایرانی به مرز پختگی و تکامل رسانده است

موسیقی ایرانی در این روزها به دلیل نبود نوآوری و تقلید از آثار گذشتگاه صدمات و لطمات جدی و جبران ناپذیری خورده است که شاید عوارض آن در سالهای آتی با نبود آثاری فاخر در عرصه موسیقی بیشتر لمس گردد . کپی کاری و کپی خوانی  در موسیقی به حدی رسیده که حتی هنرمندان و آوازه خوانان پای خود را از تقلید آواها و نواهای ماندگارگذشته ، فراتر نهاده و با شبیه نمودن صدای خود به هنرمندان بزرگ ، برای کسب اعتبار و شهرتی زود هنگام دست و پا زده و تقلا میکنند. تشابه معتمدی و اخواص با آنکه دارای تونالیته متفاوتی از صدا میباشند آنست که هر دو در این عرصه سعی بر آن دارند که بتوانند خروجی آواز را با صدای منحصر بفرد خودشان اجرا نمایند.

در این میان اما سخن راندن از آوازه خوانان زن بسیارسخت است چرا که بیان مصائبی که بر این قشر از هنرمندان وارد گشته  است امریست که تنها از عهده خود آنان بر می آید ، صداهایی که هیچگاه اجازه نیافته اند تا چهچهه سر دهند، صداهایی که مکمل عشق اند واکنون چونان بغضی در گلویند تا آواز بخوانند و همچو مستان غزلخوان با ساز ونی در میکده جان شوری دگر اندازند... صبا حسینی و راحله برزگری در این کنسرت وظیفه آن را دارند تا در مقام خواننده و یه به عبارتی همخوان زن با گروه همراه شوند و آواز مستانه شان را به گوش تشنه گان رسانند .

اما ، یکی از معضلات جامعه موسیقی امروزی پر رنگ شدن حضور خوانندگان  در برنامه ها و کنسرتهای موسیقیست تا جایی که بسیاری از هنرمندان و فعالان این عرصه نارضایتی خود رابه نحوی ابراز کرده و با این مسئله مقابله نموده اند ؛ تاسیس هم آوایان که ایده آن از دهه پنجاه شکل گرفته است ، شاید در ابتدا با نیت نو آوری در موسیقی ایرانی و استفاده از چند صدا در آواز مطرح گردید اما در ورای خود محاسن دیگری نیز داشت . علیزاده عملا با وارد نمودن چند خواننده به گروه هم آوایان ثابت نمود که هیچگاه تمرکز وی بر روی خواننده نبوده و نقش خواننده را به همان اندازه نوازندگان گروهش میداند . وی  با انتخاب هنرمندان آوازه خوان جوانی که مستعد بوده وتوانایی اجرای آواز در سطح حرفه ای را دارند نشان داد که با وجود جوانان بی نام نشان نیز میتوان کنسرتی با کیفیت و مقبول عموم اجرا نمود ،نگاهی به نامهای خوانندگانی که در طول مدت تشکیل هم آوایان همراه گروه بوده اند موید سخنان نگارنده است افرادی چون محسن کرامتی ، پوریا اخواص ، علی صمد پور ، افسانه رثایی ، هما نیک نام ، راحله برزگری ، صبا حسینی و...

علیزاده ،همچنین با درک این موضوع که نمیتوان صدای زن را از موسیقی حذف نمود و حذف صدای یک زن با توجه به مولفه های مثبتی که تنها در صدای زنان نهفته است غیر منطقیست و آهنگساز را از ارائه یک اثر تمام و کمال دور میسازد ، توانست با خلاقیتی مثال زدنی ، زنان را نیز در اجرای موسیقی  با آواز مردان هم آوا نموده و شکل زیبایی از ترکیب صدای زن و مرد بوجود آورد و ثابت نماید که موسیقی بدون وجود صدای زن کامل نیست .

او همچنین با تاسیس هم آوایان موسیقی آوازی ایران را از حالت تک صدایی خارج و آن را بدل به موسیقی پلی فونیک چند صدایی نمود و با ترکیب رنگ های متفاوت صدای آوازه خوانان ، رنگ جدیدی را وارد دنیای موسیقی نمود .

همانطور که در سطور بالا نیز بدان اشاره گردید علاقه مندان به موسیقی ،  حسین علیزاده را با نوآوری هایش میشناسند . همین نوآوری ها باعث گردید تا پنجره ای نوین به دنیای موسیقی گشوده شود از ابداع سلانه  تا مقام داد و بیداد ، از انتشار دهها کتاب آموزشی در زمینه موسیقی تا ترویج هم آوایی در کنسرتها ، سعی او همواره بر آن بوده است تا موسیقی ایرانی را مطابق نیازهای جامعه امروزی به مخاطبینش عرضه کند همانطور که در نوا و صبحگاهی اش عرضه کرد .اگر چند دیگر آثارش طعم و رنگ نی نوا و ترکمن را ندارد  و خبری از شورانگیزی نو که با صدای سراسر عشق ناظری اجرا گردد نیست و شنیدن فریادی دوباره که از حنجره شجریان و زخمه های جانسوزعلیزاده  برآید آرزویی است بس محال ، اما شاید همین ها نیز دلایلی باشند بر تلاشش در ارائه آثاری نو و متفاوت ....

از استقبال بی نظیر و اتمام بلیط تمامی سانسهای این کنسرت مشخص است که همگان چشم انتظارند تا دگر بار ببینند خالق دل شدگان ، این بار برای مشتاقانش چه هدیه تازه ای به ارمغان آورده است

ما نیز بیصبرانه به انتظار خواهیم نشست .

 

محمدجواد صحافی

2 شهریور 1392

 

منبع : روزنامه آرمان