وجود برخی محدودیتها در کشورمان باعث رواج عاداتی ناپسند در جامعه گردیده است .  به عنوان مثال زمانی که دسترسی به برخی محصولات نرم افزاری شرکتهای معتبر دنیا بنا به دلایلی به صورت اصل ناممکن باشد ، علاقه مندان برای رفع نیاز خود ناچار به کپی و استفاده غیر قانونی از آن میگردند که این نوع استفاده ممکن است تبعات سنگینی نیز داشته باشد از جمله عدم استفاده کامل از برنامه و یا پایان یافتن مدت زمان برنامه  .

 این نوع استفاده از محصولات خارجی را به نوعی میتوان با دلیل غیر قابل دسترس بودن نسخه اصل آن توجیه نمود . اما زمانی که محصولی در کشور تولید میگردد ، کپی نمودن آن عملیست که هیچ توجیهی نمیتوان برای آن داشت .

متاسفانه کپی و استفاده غیر قانونی از آثار فرهنگی آفتی است که سالهاست به جان فرهنگ این مرز و بوم افتاده و هنرمندان و زحمتکشان این عرصه را به ورطه نابودی می کشاند . استفاده رایگان از آثار سینمایی ، بسته های فرهنگی و آثار موسیقایی میتواند باعث نابودی تولید کنندگان این آثار گردد . در این بین سینما گران و فعالان این عرصه با فعالیت و همت خود و اهالی خانه سینما و با مساعدت و کمک وزارت ارشاد در این زمینه بسیار فرهنگ سازی نموده و باعث گشته اند تا با پائین آوردن قیمتهای خرید بسته های اصل ، علاقه مندان به محصولات سینمایی نسبت به خرید آنها اقدام نمایند تا هم نسخه اصلی از یک اثر سینمایی را در دسترس داشته باشند و هم از جوایز ارزنده آن بهره مند گردند !!! .

اما متاسفانه علیرغم نیاز شدید به فرهنگ سازی جهت خرید آثار موسیقایی (و نه  کپی آنها ) تاکنون هیچ اقدام موثری در این زمینه انجام نپذیرفته است و تمام آثار موسیقی هنرمندان ایرانی به رایگان و سهولت هر چه تمام تر در اختیار موسیقی دوستان !!! قرار میگرد . بدون آنکه برای ابتیاع اثری موسیقایی که حاصل زحمات چندین ساله هنرمندی است هزینه ای صرف گردد . دوستی این عزیزان با موسیقی مرا به یاد دوستی خاله خرسه می اندازد ، که ندانسته ضربه ای بر پیکره موسیقی وارد می آورند که در نوع خود بسیار سهمگین است .

عوامل بسیاری در این کم کاری و قصور نقش اصلی را بازی میکنند ،

آنچه پیداست آنکه متاسفانه مسئولان خانه موسیقی بر خلاف آنانکه در خانه سینما نقشی دارند در این زمینه بسیار کم کاری نموده اند و نتوانسته اند تا کنون برخوردی با افرادی که این آثار را در اختیار مردم قرار میدهند نمایند . شکایت از طریق مراجع قانونی و تحت تعقیب قرار دادن متخلفان ( من جمله کپی فروشان و افرادی که آثار را به رایگان در محیط مجازی در اختیار مردم قرار میدهند ) میتواند عاملی بازدارنده باشد بر ادامه فعالیت این سودجویان . از طرفی بایستی این عزیزان با فرهنگ سازی صحیح در رسانه ها ، ضربه های ناشی از کپی غیر قانونی آثار موسیقایی را که بر هنرمندان وارد میگردد ، بر علاقه مندان بازگو نموده و ایشان را در جهت خرید آثار تولید شده ترغیب نمایند که متاسفانه تا کنون اتخاذ چنین تدابیری از جانب مسئولان محترم آن نهاد مشاهده نگردیده است . آنچه واضح و مبرهن است آنکه خانه موسیقی نهادیست که به جهت حمایت از هنرمندان موسیقی تشکیل گردیده و فعالیت این نهاد نیز تنها از این جهت است که در غیر آن وجود چنین نهادی ضروری نمی نمایاند ... اگر چند گامهایی نیز در جهت حمایت از هنرمندان و تحت پوشش قرار دادن این عزیزان از طرف این نهاد برداشته شده است . خدماتی چون بیمه نمودن اعضای خانه موسیقی و هنرمندان عضو این کانون که بسیار نیز قابل تقدیر است . اما همانگونه که در سطور قبلی نیز بدان اشاره گردید کم کاری هایی نیز صورت گرفته است که نمونه آن را میتوان فرهنگ سازی برای عموم مردم و علاقه مندان از طرف این نهاد و تشویق به خرید آثار موسیقی برشمرد ؛ که امید است در برنامه کاری آینده این کانون لحاظ گردد .

در این بین مردم نیز خود جزو مقصران اصلی هستند ، عدم خرید محصولات موسیقایی هنرمندان محبوبشان میتواند لطمات مالی جبران ناپذیری به هنرمندان وارد سازد . بایستی علاقه مندان به هنر و هنرمند توجه داشته باشند که بهترین حمایت از هنرمندی که برای تولید اثری سالیان سال متحمل زحمات فراوان گشته است خرید این آثار است و عدم خرید و استفاده غیر قانونی از یک اثر نه تنها میزان علاقه مندی این عزیزان را نشان نمیدهد ، که چنین افرادی به نوبه خود ضربه ای مهلک به همان هنرمندی وارد نموده اند که علاقه وافری به او دارند .  اگر چند تولید کنندگان و هنرمندان نیز خود در این بین بی تقصیر نیستند . قیمت بالای محصولات و آثار موسیقایی نسبت به سایر بسته های فرهنگی و سینمایی یکی از عواملیست که مردم را به سمت استفاده رایگان و غیر قانونی از محصولات می کشاند . که شایسته است در این زمینه نیز چاره ای اندیشیده شود .  البته نباید این نکته را فراموش نمود که تعداد طرفداران فیلم های سینمایی و یا سایر محصولات فرهنگی بسیار بیشتر از علاقه مندان به محصولات موسیقایی هستند و درنتیجه تولید کنندگان ملزم به افزایش قیمت آثار موسیقایی برای دستیابی به سود مالی مورد نظرشان میگردند . شایسته است علاقه مندان با تحریم خرید از کپی فروشان و عدم دانلود این آثار و با فرهنگ سازی و رعایت قانون حق کپی رایت و در جهت حمایت از هنرمندان خود آثار آنها را به صورت اصل خرید نمایند .

قانون رعایت حق کپی رایت ، قانونیست که در تمام جوامع به درستی انجام می پذیرد و دولتمردان نیز با قاطعیت با متخلفان برخورد نموده و سخت ترین مجازات ها را با متخلفان مینمایند چه فروشندگان و چه خریداران . این درحالیست که متاسفانه اجرای این قانون در کشور عزیزمان به درستی انجام نگرفته یا بهتر است بگوئیم اصلا انجام نمیگیرد ، که شایسته است این قانون با پرداختن به تمام اموری که در آن رعایت قوانین کپی رایت ضروریست اجرا گردد .

اگر نگاهی به آمار خرید محصولات فرهنگی در بسیاری از کشورها بیافکنیم متوجه میگردیم که فرهنگ خرید نسخه اصلی آثار به درستی در اینگونه کشورها پیاده گردیده است و خریداران ، تمایل به خرید نسخه های اصلی آثار را دارند تا کپی آن . بدینسان شهروندان هم به قانون کشور خود عمل می نمایند و هم حقوق مولف را رعایت میکنند . در نقطه مقابل نیز ناشران اثر با بالا بردن کیفیت و کمیت بسته ارائه شده آن را به بهترین نحو به خریدار ارائه میکند تا هر دو طرف ، راضی باشند .

البته بالا بردن کیفی آثار تنها خدماتی نیست که ناشر به خریدار ارائه میدهد و ممکن است به همراه آن خریدار نسخه اصلی ، با خرید محصول اصلی با شرکت در قرعه کشی امکان برنده شدن جوایز واقعی ! را نیز داشته باشد .

اما آنچه جالب و در خور توجه است آنکه در اکثر کشورها چون ترکیه ، شرکتهای پخش کنندگان آثار صوتی و تصویری چاره ای را نیز برای آن دسته از علاقه مندانی که قدرت و توانایی خرید محصولات اصلی را ندارند اندیشیده اند : فروشندگان آثار فرهنگی با هر خرید از محصولی فرهنگی ، تعداد محدودی لوح خام با لیبل اصلی و چاپ شده توسط ناشر از پخش کننده دریافت می نماید تا در صورت نداشتن توانایی مالی برای خرید آن محصول ، نسخه ای کپی شده در لوحی مربوط به همان اثر ، با قیمتی مصوب و ارزانتر از نمونه اصلی آن خریداری نماید و هیچگاه سراغ دانلود و یا دریافت غیر مجاز اثری نرود . در نقطه مقابل نیز خریداران نمونه های کپی شده از روی نسخه های اصلی ، امکان شرکت در قرعه کشی ها و یا دریافت بروشور مربوط به اثر در قاب اصلی آن از دست میدهند . در میان ناشر نیز به هیچ وجه متحمل ضرر مالی نمیگردد و تنها هزینه یک لوح از خریدار دریافت گشته و مبلغ بروشور و قاب آن از قیمت اصلی کسر میگردد که به تبع آن خریدار میتواند نسخه ای ارزانتر از نسخه اصلی این اثر را ابتیاع کند .

این تدبیر هوشمندانه میتواند عاملی بازدارنده باشد برای تکثیر غیر قانونی صدها اثر صوتی و تصویری . شایسته است هنرمندان و ارائه دهندگان محصولات فرهنگی نیز با الگو برداری صحیح از چنین حرکاتی هم آمار فروش خود را در میان علاقه مندان افزایش دهند و هم فرهنگ استفاده قانونی از آثار را در جامعه نهادینه نمایند. علاقه مندان نیز میتوانند با پرداخت اندک هزینه ای نسخه اصلی و باکیفیت اثری را در اختیار داشته باشند .

همین امر نیز باعث میگردد تا مخاطبین بر این دانایی دست یابند که موظفند (با تاکید بر این واژه ) هزینه ای را برای گوش سپردن و یا دیدن هنر نمایی هنرمند محبوب خود صرف نمایند .

البته نباید این نکته را نیز فراموش نمود که در تمام نقاط دنیا کپی و استفاده غیر قانونی از محصولات فرهنگی وجود دارد ، با این تفاوت که دولتمردان و مسئولان فرهنگی آن کشورها با وضع قوانین سخت و مجازاتهای سنگین برای کپی کاران ، به اندازه درصد بسیار زیادی ، از ارتکاب چنین جرمی در جامعه جلوگیری میکنند . آمارها نشان میدهند تعداد کپی غیر قانونی در کشور روسیه به تعداد 10 درصد کاهش یافته است .

 با اندکی تفحص در کشورمان میتوان دریافت که متاسفانه درصد کپی کنندگان و خریداران نسخ کپی شده در ایران به مراتب بیشتر از درصد خریداران نسخه  اصلی آثار است  . کافیست جستجوی کوتاهی از آلبوم موسیقی هنرمند دلخواهتان در محیط مجازی نمائید ... هیچ زحمتی ندارد ، اولین آدرس یافته شده ، آدرس دانلود آن اثر است ....

آیا این خود فاجعه ای تمام عیار و شکستی  برای تولید کنندگان و سرمایه گذاران که این تضرر در نهایت منجر به عدم تولید آثار فاخر توسط هنرمند و عدم تمایل وی به ادامه فعالیت هنری اش میگردد نیست ؟

فاجعه ای که هم اکنون نیز شاهد آنیم . . .

در انتها :

امیدواریم که تنها ادعای حفظ اصالت فرهنگ و هنر ایرانی را نداشته و هیچگاه در صدد توجیه عمل غیر قانونی خود نگردیم و بکوشیم به اندازه سهم خود هر چند بسیار ناچیز دین خود را به هنر مهجور و اصیلمان ادا نمائیم .

 

محمد جواد صحافی

13/10/1389