گریزی بر موسیقی اصیل

رابطه‌ی «محمدرضا شجریان» - که به نوعی مهم‌ترین شخصیت موسیقی کشور در حال حاضر شناخته می‌شود - با اهالی مطبوعات در تابستان سال گذشته طی جلسه‌ای در مجموعه‌ی آسمان (فرهنگستان هنر) که به دلیل دلخوری خبرنگاران از نحوه‌ی برخورد برگزارکنندگان کنسرت ایشان برقرار شده بود، عملاً وارد مرحله جدیدی شد و استاد آواز ایران که پیش از آن بیش از هر هنرمندی از جامعه رسانه‌ای دوری می‌کرد، رابطه‌ی نزدیک‌تری با مطبوعاتی‌ها  برقرار کرد تا جایی که امسال اولین نشست خبری در حوزه‌ی موسیقی به میزبانی شجریان و در دفتر شخصی ایشان برگزار شد. هرچند که به نظر می‌آمد هدف برگزاری این نشست اطلاع‌رسانی در زمینه‌ی برگزاری کنسرت‌های شجریان و گروه شهناز در شش ماه اول امسال و همچنین رونمایی از آلبوم جدید «آه! باران» بود؛ اما نکته‌ای که بیش از هر چیز می‌توان به آن توجه کرد صحبت‌های شجریان پیرامون سازسازی و تجربیاتش در این زمینه برای اهالی مطبوعات است.

شجریان که در پاییز سال گذشته و پس از سخنرانی جنجالی‌اش پیرامون سازسازی در جشن خانه‌ی موسیقی، این مقوله‌ی فراموش شده را به چالشی بزرگ تبدیل کرده بود، این بار از اهالی مطبوعات دعوت کرد تا ضمن پرده‌برداری از آخرین دستاوردهای خود در صنعت ساخت ساز، بر نظریات بحث‌برانگیزش پیرامون ساختمان سازهای ایرانی و فیزیک صدا در آنها تاکیدی دوباره داشته باشد، با این تفاوت که این‌بار با منطقی استوارتر سعی بر تبیین نظریات خود داشت تا متخصصین سازسازی در ایران را که پس از صحبت‌های گزیده و تیتروار شجریان در جشن خانه‌ی موسیقی عکس‌العمل‌هایی نشان داده بودند، کمی قانع کند.

شاید بتوان نظریه‌ی شجریان درباره نحوه‌ی تولید صدا در ساز را در این عبارت خلاصه کرد که استاد آواز ایران معتقد است صدای هر ساز پرداخته‌ی سیم و پوست (و یا صفحه) هر ساز است و کاسه ساز در این میان تنها نقش تقویت‌کننده‌ی صوتی یا به قول ایشان آمپلی‌فایر را دارد. هرچند این بار شجریان با اضافه کردن این جمله که «اگر یک دستگاه پخش صوت، آمپلی‌فایر خوبی نداشته باشد خیلی از جزییات صدا به وضوح شنیده نمی‌شود...»، به تصحیح یا شاید بهتر باشد بگوییم که تعدیل نظریه خود دست زد اما با نمایش تار بدون کاسه‌ای که توسط «بوستانی» ساخته شده گامی در جهت اثبات نظریه‌ی خود برداشت. در این شرایط باید دید این‌بار پاسخ متخصصین سازسازی به اظهارات استاد آواز ایران و تار بی‌کاسه‌ای که در منصفانه‌ترین شکل قضاوت صدایی مستقل از تار دارد، چیست؟

منبع : فرهنگ و آهنگ - بهرنگ تنکابنی